Dlaczego niektórzy z nas mają dwa DNA? - BadaniaPrenatalne.plBadaniaprenatalne.pl

Dlaczego niektórzy z nas mają dwa DNA?

Dlaczego niektórzy z nas mają dwa DNA

Autor: Barbara Prokurat, ekspert ds. ustalenia ojcostwa i pokrewieństwa, premiumLEX 

Genetyka zakłada, że każda komórka naszego ciała posiada jeden rodzaj DNA. Dlatego też niezależnie od tego, czy wykorzystamy do badania wymaz z policzka, krew czy włosy z cebulkami, to w każdym przypadku powinniśmy otrzymać taki sam profil DNA.

.

Jednakże czasami zdarzają się odstępstwa od tej reguły, które mogą utrudnić pracę genetykowi w czasie identyfikacji DNA. Na czym polegają te odstępstwa i czym one są spowodowane?

Chimeryzm czyli dwa różne rodzaje DNA u jednej osoby

U niektórych z nas występuje zjawisko tzw. chimeryzmu, które objawia się tym, że w naszym ciele zamiast tylko jednego DNA występują dwa różne rodzaje DNA, tak jakby pochodziło ono od dwóch różnych osób.

Chimera jest nam znana głównie jako mityczny potwór z głową lwa, ciałem kozy i ogonem węża. U ludzi chimeryzm nie objawia się w taki sposób. Czasami można zaobserwować różne kolory oczu, różny sposób pigmentacji ciała czy nawet obojnactwo. Niemniej spora część ludzi chimer wygląda zupełnie normalnie i tylko przypadkiem zostaje u nich wykryte zróżnicowane DNA w różnych częściach ciała.

.

Chimeryzm u ludzi może wystąpić z kilku powodów takich jak:

  • Połączenie się dwóch zapłodnionych zygot na bardzo wczesnym etapie ciąży- wtedy mowa jest o tzw. tetragametycznych bliźniętach.
  • Przenikania krwi między bliźniętami spowodowanym tym, że płody są ze sobą połączone naczyniami krwionośnymi.
  • Przenikania komórek płodu w czasie ciąży do krwi matki, co też może generować wystąpienie chorób autoimmunizacyjnych – w biologii jest to opisywane jako mikrochimeryzm. Podobna sytuacja ma miejsce również w przypadku wystąpienia mutacji, co może doprowadzić do powstania odrębnych dwóch lub więcej linii komórkowych.
  • Po dokonanym przeszczepie komórek macierzystych, szpiku kostnego lub transfuzji krwi- w krwi takich osób zwykle obecne jest wyłącznie DNA dawcy a nie ich własne.

Przypadki zdiagnozowanego chimeryzmu

W fachowej literaturze opisano już kilka bardzo ciekawych spraw, gdzie przypadkowo zdiagnozowano chimeryzm. Pierwszy przypadek dotyczył kobiety, u której planowano rodzinny przeszczep nerki biorąc pod uwagę dwójkę jej dzieci jako dawców. W trakcie porównawczych badań DNA okazało się, że kobieta nie jest ich rodzoną matką. Dopiero włączenie do badania dodatkowych rodzajów próbek pobranych z innych miejsc ciała wskazało, że kobieta jest chimerą i posiada w sobie dwa różne DNA. Jedno z nich było zgodne z DNA jej dzieci.

Drugi przypadek dotyczył Amerykanki będącej w ciąży z czwartym dzieckiem. Kobieta ubiegała się o uzyskanie pomocy publicznej stąd skierowano ją na wykonanie badań DNA na ojcostwo. Badania DNA wskazały, że kobieta nie jest biologiczną matką trójki swoich dzieci. Był to nie tylko szok dla kobiety i jej rodziny, ale też wszczęto postępowanie wyjaśniające, w jaki sposób kobieta ta zdobyła dzieci. Zalecono obecność świadków przy porodzie czwartego dziecka i pobranie od niej i nowonarodzonego dziecka krwi do badania DNA sprawdzającego jej macierzyństwo. To badanie pokazało jak poprzednie, że kobieta ta nie jest matką również jej czwartego dziecka.

Dopiero prawnik reprezentujący kobietę zasugerował, aby do badania DNA włączyć inne rodzaje próbek. W kolejnych badaniach DNA przebadano od niej wymaz z policzka, włosy, fragmenty skóry oraz wymaz z szyjki macicy. Właściwe DNA pasujące do DNA jej dzieci zostało odnalezione tylko w wymazie z szyjki macicy. Dopiero po tym badaniu, wszelkie zarzuty o nielegalne nabycie dzieci zostały wycofane w stosunku do kobiety.

Przeczytaj odpowiedź eksperta: Czy test na ojcostwo jest pewny?

W Polsce również były przypadki, gdzie osoby po przeszczepie szpiku kostnego były sprawcami gwałtu i bardzo trudno było przedstawić zarzuty podejrzanemu ponieważ badania DNA wykluczały możliwość jego udziału w przestępstwie. Dopiero bardzo wnikliwa analiza dokumentacji medycznej podejrzanego wskazała, że przeszedł on przeszczep szpiku kostnego. W związku z tym pobrano od niego inne rodzaje próbek, które pasowały do DNA pozostawionego na miejsca gwałtu.

Jak często występuje chimeryzm?

Ciężko ocenić na jaką dokładnie skalę mamy do czynienia z chimeryzmem. Wiele takich spraw nigdy zapewne nie wyjdzie na jaw. Większość z nich wykrywana jest przypadkowo m. in. przy badaniu DNA na ojcostwo, kiedy okazuje się, że ani matka ani ojciec nie są biologicznym rodzicami dziecka, przy czym możliwość zamiany dzieci w szpitalu została wykluczona.

Chimeryzmu możemy się spodziewać wtedy, kiedy bliźnięta jednokosmówkowe różnią się wyglądem lub grupą krwi. Niemniej gdyby przypadki chimeryzmu były częste, to zapewne laboratoria zajmujące się badaniami DNA na pokrewieństwo notowałyby przypadki wykluczenia matek, co zdarza się niezmiernie rzadko lub w ogóle.

Jeśli już jakieś laboratorium zidentyfikuje taki przypadek to na pewno jest to traktowane jako swego rodzaju rarytas genetyczny. Ponadto dla profesjonalnego laboratorium zjawisko chimeryzmu nie jest przeszkodą do wydania pewnego wyniku badania gdyż istnieje szereg zabezpieczeń, które laboratorium stosuje, aby wydać jednoznaczną opinię.


Barbara Prokurat, ekspert ds. ustalenia ojcostwa i pokrewieństwa.

ProkuratBiotech­nolog, pełni funkcję biegłego sądowego z zakresu usta­la­nia ojcostwa i pokrewieństwa bio­log­icznego w okręgu Sądu Okrę­gowego w Katow­icach.

Stu­dia ukończyła w 2003 r. na Uni­w­er­syte­cie Wrocławskim ze spec­jal­iza­cją Gene­tyka Moleku­larna. Reg­u­larnie opra­cowuje eksper­tyzy na zlece­nie pol­s­kich sądów i proku­ratury oraz policji.  Obec­nie zaj­muje stanowisko dyrek­tora ds. oper­a­cyjnych, gdzie nad­zoruje uczest­nictwo w wielu między­nar­o­dowych pro­gra­mach kon­troli jakości badań wykony­wanych przez testDNA Lab­o­ra­to­rium Sp. z o.o. Jest także pełnomoc­nikiem zarządu obe­j­mu­ją­cym swoim zakre­sem przy­go­towanie i nadzór nad wdroże­niem Sys­temu Zarządza­nia Jakoś­cią wg normy PN-EN ISO/IEC 17025, reg­u­lu­jącej pracę lab­o­ra­toriów badaw­czych.

www.premium.testDNA.pl


.

Przeczytaj również:

21/12/2016

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.


*

logo mamy-mamom.pl