Twoje przywileje i prawa po urodzeniu dziecka - Badaniaprenatalne.plBadaniaprenatalne.pl

Twoje przywileje i prawa po urodzeniu dziecka

Bezpłatne poradniki dla przyszłych mam
zatwierdzone_merytorycznie - złoty_miniPo urodzeniu dziecka świeżo upieczona mama ma zwykle świadomość, że przysługuje jej bezpłatna opieka okołoporodowa nie tylko w szpitalu, ale również przez 6. tygodni w domu (i to bez względu na to czy ma ubezpieczenie czy tez nie), płatny urlop macierzyński, urlop rodzicielski i wychowawczy, a także becikowe. Czy wiesz, że należy ci się również dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego oraz przerwa w pracy na karmienie?  Wszystkie te i inne przepisy regulujące przywileje i prawa kobiet po urodzeniu dziecka omówimy poniżej.

Mama pod szczególną opieką w szpitalu

Urodzenie dziecka to nie tylko wysiłek i stres, ale przede wszystkim wielka zmiana w życiu. Zarówno będąc w ciąży jak i teraz wymagasz szczególnej opieki i wsparcia.

  • Opiekująca się tobą położna powinna zaraz po narodzinach położyć ci malucha na brzuchu (o ile nie ma innych wskazań medycznych).
  • W ciągu 12 godzin dziecko musi zbadać lekarz neonatolog lub pediatra. Badanie to powinno odbywać się w obecności mamy.
  • Personel powinien wspierać cię także w karmieniu, pokazać jak przystawiać dziecko do piersi i jak sobie radzić gdy maluch nie chce ssać.

Odwiedziny położnej w domu

Równie ważna jest opieka położnej w domu. Do końca okresu połogu (przez pierwsze 6 tygodni) położna powinna odwiedzić cię minimum 4 razy. Podczas takich wizyt ocenia ona stan zdrowia i rozwój fizyczny noworodka. Bada również stan zdrowia mamy, sprawdzając m.in. jak obkurcza się macica. Jej obowiązkiem jest również informowanie o możliwych problemach i sposobach ich rozwiązywania.

Wszystkie kwestie związane z porodem i opieką nad noworodkiem reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia  z dnia 20 września 2012 r.  w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem.

Prawo do urlopu macierzyńskiego

Jeśli przed ciążą byłaś zatrudniona to po porodzie (w dniu narodzin dziecka) nabywasz prawo do płatnego urlopu macierzyńskiego. Jego długość zależy od tego ile dzieci urodziłaś i jest to odpowiednio:

  • 20 tyg. w przypadku jednego dziecka,
  • 31 tyg. przy urodzeniu bliźniąt,
  • 33 tyg. przypadku urodzenia trojaczków oraz
  • 35 tyg. w przypadku czworaczków oraz 37 tyg. w przypadku 5 lub więcej dzieci.

Wymiar urlopu macierzyńskiego można wydłużyć starając się o tzw. dodatkowy urlop. W przypadku urodzenia 1 dziecka dodatkowy urlop macierzyński wynosi 6 tygodni, w przypadku kolejnych 8 tygodni. Pracownica ma obowiązek wykorzystać podstawowe 14 tygodni. Pozostałe 6 tygodni może wykorzystać ojciec dziecka (tzw. urlop tacierzyński).

informacjaPamiętaj, że  ojciec, który przechodzi na taki urlop otrzymuje zasiłek macierzyński oraz jest chroniony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego – ale nie na umowie o dzieło!

Przysługuje on każdej kobiecie, która urodziła dziecko w trakcie zatrudnienia lub przyjęła je na wychowanie. Pamiętaj, że zasiłek ten przysługuje tylko w przypadku umów o pracę, umów zlecenie lub w przypadku samozatrudnienia, gdy były odprowadzane składki chorobowe.

Umowa o dzieło wyklucza natomiast możliwość uzyskania zasiłku macierzyńskiego. Wynika to z faktu, że składka chorobowa nie jest odprowadzana. Zasiłek macierzyński wypłacany jest przez ZUS i przysługuje w okresie podstawowego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Jego wysokość obliczamy na podstawie średniej arytmetycznej wynagrodzenia z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym nastąpiła niezdolność do pracy. W takim przypadku przysługuje ci zasiłek w wysokości 100%.

26 dni urlopu rodzicielskiego dla mamy i taty

To następne uprawnienie, które przysługuje nie tylko świeżo upieczonej mamie, ale również tacie. Korzystanie z tej formy udogodnienia nie jest obowiązkowe jak w przypadku podstawowego urlopu macierzyńskiego. Urlop rodzicielski może trwać maksymalnie 26 dni bez względu na liczbę dzieci urodzonych przy jednym porodzie i może być wykorzystywany w ratach.

Decyzja o przerwaniu kariery zawodowej na tak długi czas zwykle jest podejmowana przez młodych rodziców jak najpóźniej to możliwe. Pamiętaj, jeśli jednak podejmiesz ją minimum 2 tygodnie przed zakończeniem dodatkowego urlopu macierzyńskiego to nie możesz go przerwać i wrócić wcześniej do pracy. Rodzice sami mogą ustalić wymiar urlopu, np. 8  tygodni. Aby zrezygnować z urlopu rodzicielskiego lub zmniejszyć czas jego trwania młoda mama powinna złożyć odpowiedni wniosek u pracodawcy. W piśmie tym powinna także zaznaczyć jaki wymiar urlopu wykorzysta tata.

Aby otrzymać  prawo do zasiłku w trakcie trwania urlopu rodzicielskiego powinnaś złożyć taki  wniosek do 14 dni po porodzie. Przez cały okres podstawowego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz urlopu rodzicielskiego będziesz otrzymywać ty lub ojciec dziecka zasiłek macierzyński w wysokości 80% podstawy zasiłku. Jeśli jednak złożysz podanie o urlop po terminie 14 dni wówczas nie ma możliwości rezygnacji z pełnego wymiaru urlopu oraz rozłożenia urlopu na raty. W przypadku, jeśli  w ogóle wniosku nie złożysz, wówczas za okres podstawowego i dodatkowego urlopu macierzyńskiego przysługiwać będzie zasiłek w wysokości 100 % podstawy wymiaru, natomiast za okres urlopu rodzicielskiego (o ile zdecydujesz się go wykorzystać) zasiłek w wysokości 60 % podstawy wymiaru.

36 miesięcy urlopu wychowawczego

Udzielany jest w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, jeśli pracownik był zatrudniony przez okres co najmniej 6 miesięcy (wliczając poprzednie okresy zatrudnienia). Wymiar urlopu wychowawczego wynosi maksymalnie 36 miesięcy i można go podzielić na 5 części. Całość urlopu należy wykorzystać do ukończenia 5 roku życia przez dziecko. Jeśli jedno z rodziców lub opiekunów wystąpi z wnioskiem o urlop wychowawczy to istnieje możliwość przeniesienia prawa do urlopu na drugiego z rodziców wyłącznie w wymiarze 1 miesiąca.

Prawo do pełnego wymiaru urlopu uzyskuje rodzić w następujących przypadkach: gdy drugie z rodziców nie żyje lub nie przysługuje mu władza rodzicielska, został jej pozbawiony lub jego prawa są zawieszone oraz kiedy dziecko pozostaje pod opieką jednego opiekuna. W przypadku złożenia wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego np. w okresie wypowiedzenia umowy  o pracę lub innych czynności zmierzających do jej  rozwiązania, urlopu udziela się na okres nie dłuższy niż do dnia rozwiązania umowy.

informacjaPamiętaj! Rodzice lub opiekunowie mogą korzystać z urlopu wychowawczego jednocześnie przez okres 4 miesięcy!

W szczególnych przypadkach istnieje również prawo do dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze 36 miesięcy. Prawo to przysługuje w sytuacji, gdy wychowujemy niepełnosprawne lub przewlekle chore dziecko wymagające szczególnej opieki. Dodatkowy urlop należy jednak udokumentować orzeczeniem o niepełnosprawności oraz wykorzystać do 18 roku życia dziecka.

Należy pamiętać, że urlopu wychowawczego udziela się tylko i wyłącznie na wniosek pracownika i jest to świadczenie niepłatne.

Szczegółowe zasady jego udzielania określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego.

Istnieje jednak dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, który przysługuje matce, ojcu dziecka lub jego prawnym opiekunom, nie dłużej jednak niż przez okres: 24 (opieka nad jednym dzieckiem), 36 (opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu) lub 72 miesięcy kalendarzowych (opieka nad dzieckiem niepełnosprawnym).

Becikowe czyli jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka

Świadczenie to jest wypłacane w Polsce już od kilku lat. Należy jednak pamiętać, że od 2014 roku przysługuje ono rodzicom, którzy spełnili określone warunki.

Podstawowym wymogiem otrzymania zapomogi jest złożenie wniosku najpóźniej do 12 miesięcy po porodzie oraz pozostawanie przez matkę dziecka pod opieką ginekologa lub położnej przynajmniej od 10 tygodnia ciąży do porodu. Kolejnym, równie istotnym wymogiem jest spełnienie kryterium dochodowego. W 2015, aby dostać becikowe dochód na osobę w rodzinie nie mógł przekroczyć 1922 zł netto na osobę.

Pamiętaj, że dołączenie do wniosku wszystkich zaświadczeń jest obowiązkiem osoby składającej prośbę o udzielenie zapomogi. Niedopełnienie wszystkich formalności może skutkować nie przyznaniem świadczenia. Do tej pory każdy świeżo upieczony rodzic lub opiekun otrzymywał jednorazowo 1000 zł na dziecko.

W pracy masz prawo do przerw na karmienie!

W chwili, gdy zdecydujesz się na powrót do pracy również jesteś chroniona.  Masz m. in. prawo do przerw na karmienie wliczanych do czasu pracy. Przysługuje ono w  sytuacji, gdy karmisz jedno lub więcej dzieci, a czas pracy przekracza 4 godziny na dobę. W przypadku zatrudnienia w pełnym wymiarze (8 godz. dziennie) masz prawo do 2 przerw po 30 min, gdy karmisz jedno dziecko, gdy karmisz dwoje czas przerwy wydłuża się do 45 min.  Gdy twój czas pracy nie przekracza 6 godzin dziennie, obowiązuje tylko jedna 30 lub 45-minutowa przerwa Możesz również wystąpić do pracodawcy z wnioskiem o połączenie przerw w jedną i rozpoczynać lub kończyć pracę odpowiednio wcześniej lub później.

Mama po godzinach?

Pamiętaj, że opiekując się dzieckiem do ukończenia 4 roku życia możesz również odmówić pracy w godzinach nocnych i nadliczbowych oraz w systemie pracy przerywanej, a także  wykonywania dodatkowych obowiązków, np. delegowania poza stałe miejsce pracy.  Pracodawca ma obowiązek akceptować każdą decyzję rodzica lub opiekuna prawnego dziecka. Nie musisz jednak rezygnować ze wszystkich dodatkowych zobowiązań, masz prawo do korzystania z przywilejów w całości lub wybrać tylko niektóre z nich.  Jeśli ty i twój partner oboje jesteście aktywni zawodowo wówczas z tego przywileju może skorzystać tylko jedno z was.

Gdy dziecko zachoruje…

Czasem zdarzają się jednak sytuacje nieprzewidziane, szczególnie uciążliwe w sytuacji gdy dziecko zachoruje. Tą kwestię również reguluje prawo. Każdemu rodzicowi  lub opiekunowi wychowującemu dziecko do 14 roku życia przysługuje prawo do zwolnienia od pracy za wynagrodzeniem.  Zwolnienie to obejmuje 2 dni w ciągu całego roku kalendarzowego.

informacjaPamiętaj! Po powrocie do pracy powinnaś wrócić na to samo lub równorzędne stanowisko!

Mama (i dziecko) ma prawo do bezpłatnej opieki lekarskiej

Zgodnie z polskim prawem nawet nieubezpieczona mama ma prawo do bezpłatnej opieki lekarskiej. Opieką tą objęte jest również dziecko. Czas trwania bezpłatnej opieki (w przypadku niepracujących mam) trwa aż do końca połogu, czyli do 6 tygodni po urodzeniu dziecka i obejmuje wszystkie procedury medyczne łącznie z refundacją leków. Po tym okresie będziesz musiała niestety udać się do Urzędu Pracy lub skorzystać z ubezpieczenia członka rodziny. Osoba ubezpieczona, za którą jest odprowadzana składka zdrowotna, ma obowiązek zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego (u swojego płatnika) członków rodziny, w chwili gdy nie posiadają oni prawa do takiego ubezpieczenia.

Przywileje i prawa kobiet po urodzeniu dziecka – korzystaj bo warto!

Korzystanie ze swoich praw nie powinno być odbierane jako coś wstydliwego. Więź jaka rodzi się między tobą a dzieckiem jest bardzo ważna i niepowtarzalna. Nie da się jej odbudować z dnia na dzień dlatego też, jeśli tylko masz taką możliwość korzystaj z urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego i wychowawczego.

09/09/2015

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

logo mamy-mamom.pl